Wytyczne GHG Protocol dla zakresu 2 z 2015 roku wprowadziły raportowanie dwoma metodami jednocześnie. Obie opisują tę samą energię, ale odpowiadają na różne pytania. Location-based pokazuje, ile emituje sieć, z której fizycznie pobierasz prąd. Market-based pokazuje skutek Twoich decyzji zakupowych.
Metoda location-based
Zużycie mnoży się przez średni wskaźnik emisji dla sieci elektroenergetycznej w danym kraju lub regionie. W Polsce stosuje się wskaźnik publikowany przez KOBiZE dla odbiorców końcowych energii elektrycznej: obecnie 0,553 kg CO2/kWh.
Wynik location-based zmniejszysz tylko na dwa sposoby: zużywając mniej energii albo zastępując energię z sieci własną produkcją, np. autokonsumpcją z fotowoltaiki. Umowy z dostawcą nie mają na niego wpływu.
Metoda market-based
Metoda market-based uwzględnia instrumenty umowne, którymi firma kupuje energię o określonym pochodzeniu. GHG Protocol podaje ich hierarchię, od najbardziej wiarygodnych:
- Certyfikaty pochodzenia energii, w Europie gwarancje pochodzenia. W Polsce rejestr gwarancji pochodzenia prowadzi Towarowa Giełda Energii.
- Umowy bezpośrednie, np. umowy PPA z wytwórcą, którym towarzyszą gwarancje pochodzenia.
- Wskaźniki podane przez sprzedawcę energii dla oferowanego produktu, jeśli spełniają kryteria jakości.
- Miks resztkowy (residual mix), gdy firma nie ma żadnego z powyższych instrumentów.
Miks resztkowy opisuje energię, której atrybuty nie zostały „sprzedane” w gwarancjach pochodzenia. W krajach z dużym rynkiem gwarancji jest on zwykle wyższy niż średnia sieci, bo zielone atrybuty trafiły już do innych odbiorców. Europejskie wartości miksu resztkowego publikuje co roku stowarzyszenie AIB.
Kryteria jakości instrumentów
Instrument obniża emisje market-based tylko wtedy, gdy spełnia kryteria jakości z wytycznych GHG Protocol. W skrócie:
- przenosi informację o pochodzeniu i emisyjności energii;
- jest jedynym roszczeniem do tych atrybutów, więc nikt inny nie wykazuje tej samej energii;
- został umorzony na rzecz Twojej firmy lub w jej imieniu;
- dotyczy okresu zbliżonego do okresu raportowania;
- pochodzi z rynku, na którym zużywasz energię.
Sama nazwa taryfy, np. „zielona energia”, nie wystarcza. Poproś sprzedawcę o potwierdzenie umorzenia gwarancji pochodzenia dla Twojego zużycia.
Przykład liczbowy
Budynek biurowy zużywa 200 000 kWh energii elektrycznej rocznie. Wynik location-based jest stały: 110,6 t CO2. Wynik market-based zależy od tego, jaką część energii pokrywają gwarancje pochodzenia:
| Wariant | Energia z gwarancjami | Energia bez instrumentów | Emisje market-based |
|---|---|---|---|
| Brak instrumentów | 0 kWh | 200 000 kWh | 110,6 t CO2 |
| Gwarancje na połowę zużycia | 100 000 kWh | 100 000 kWh | 55,3 t CO2 |
| Gwarancje na całe zużycie | 200 000 kWh | 0 kWh | 0,0 t CO2 |
Energia bez instrumentów jest tu liczona wskaźnikiem 0,553 kg CO2/kWh. W pliku wskaźników kalkulatora przyjęliśmy dla niej uproszczenie równe wskaźnikowi KOBiZE. W raporcie market-based zastępujemy je aktualną wartością miksu resztkowego dla Polski.
Własna fotowoltaika
Energia z własnej instalacji zużyta na miejscu (autokonsumpcja) zmniejsza ilość energii kupowanej z sieci, a więc obniża oba wyniki. Energii oddanej do sieci nie odejmuje się od zużycia. W raporcie podajemy autokonsumpcję osobno, razem z udziałem energii odnawialnej w całkowitym zużyciu.
Ciepło systemowe
Ta sama logika dotyczy ciepła. W ujęciu market-based stosuje się wskaźnik podany przez dostawcę dla konkretnej sieci ciepłowniczej. Jeśli dostawca go nie publikuje, przyjmujemy wartość szacunkową, obecnie 110 kg CO2/GJ, i zaznaczamy to w raporcie. Zawsze warto o ten wskaźnik zapytać, bo sieci oparte na gazie, odpadach czy biomasie mają emisyjność znacznie niższą niż sieci węglowe.
Co wymagają standardy
ESRS E1 wymaga ujawnienia emisji zakresu 2 w obu ujęciach. GHG Protocol prowadzi przegląd wytycznych dla zakresu 2; do czasu publikacji nowej wersji obowiązują wytyczne z 2015 roku. Zmiany śledzimy i uwzględnimy w raportach, gdy wejdą w życie.
Raport SASUmetrics zawsze podaje oba wyniki, listę użytych instrumentów i źródło każdego wskaźnika, żeby audytor mógł je odtworzyć.
Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje stan na październik 2026. Nie zastępuje porady prawnej ani analizy konkretnej inwestycji. Zauważyłeś nieaktualną informację? Daj nam znać.