Słownik pojęć
56 haseł z geodezji, ochrony środowiska, energetyki i raportowania ESG. Krótko, po polsku i z odnośnikami do artykułów, w których temat rozwijamy.
A
- Audyt efektywności energetycznej
- Opracowanie potwierdzające planowaną oszczędność energii. Jest podstawą wniosku o świadectwo efektywności energetycznej, czyli biały certyfikat. Więcej
- Audyt energetyczny
- Opracowanie, które analizuje zużycie energii w budynku lub firmie i wskazuje opłacalne usprawnienia z kosztami i oszczędnościami. W wielu programach jest warunkiem dofinansowania. Więcej
B
- Białe certyfikaty
- Potoczna nazwa świadectw efektywności energetycznej wydawanych przez Prezesa URE za przedsięwzięcia, które zmniejszają zużycie energii. Mają wartość rynkową.
- Biomasa
- Paliwo pochodzenia roślinnego: drewno, pellet, zrębki, biogaz. CO2 z jej spalania raportuje się osobno jako biogeniczne, poza zakresem 1. Więcej
- BMS
- System zarządzania budynkiem (Building Management System): automatyka sterująca ogrzewaniem, wentylacją, chłodzeniem i oświetleniem. Obniża zużycie energii bez ingerencji w konstrukcję.
C
- CO2e
- Ekwiwalent dwutlenku węgla. Jednostka, w której wyraża się łączny efekt różnych gazów cieplarnianych, przeliczonych współczynnikiem GWP.
- CSRD
- Dyrektywa UE o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju. Zobowiązuje wybrane firmy do raportowania według standardów ESRS. Zakres firm objętych obowiązkiem zmienił w 2025 r. unijny pakiet upraszczający.
D
- Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach
- Decyzja administracyjna określająca warunki realizacji przedsięwzięcia z punktu widzenia ochrony środowiska. Uzyskuje się ją przed decyzją o warunkach zabudowy lub pozwoleniem na budowę. Więcej
E
- EPBD
- Dyrektywa UE o charakterystyce energetycznej budynków. Przekształcona wersja 2024/1275 wprowadza m.in. ślad węglowy w cyklu życia nowych budynków i standard budynku zeroemisyjnego. Więcej
- EPD
- Deklaracja środowiskowa wyrobu (Environmental Product Declaration). Zweryfikowany dokument producenta z wynikami analizy cyklu życia wyrobu, np. śladem węglowym 1 m³ betonu. Więcej
- ESRS
- Europejskie standardy sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju. Standard ESRS E1 dotyczy zmian klimatu i wymaga m.in. ujawnienia emisji w zakresach 1, 2 i 3. Więcej
- ETS
- Unijny system handlu uprawnieniami do emisji. Obejmuje m.in. energetykę i przemysł. Drugi system, ETS2, ma objąć paliwa stosowane w budynkach i transporcie drogowym.
- Ewidencja gruntów i budynków (EGiB)
- Urzędowy rejestr danych o działkach, budynkach i lokalach: granicach, powierzchniach, użytkach i właścicielach. Prowadzą ją starostowie i prezydenci miast na prawach powiatu.
F
- F-gazy
- Fluorowane gazy cieplarniane stosowane m.in. jako czynniki chłodnicze w klimatyzacji i pompach ciepła. Ich wycieki wlicza się do emisji zakresu 1. Więcej
G
- GHG Protocol
- Międzynarodowy standard liczenia i raportowania emisji gazów cieplarnianych przez organizacje. Dzieli emisje na zakres 1, 2 i 3. Więcej
- Gwarancja pochodzenia
- Dokument potwierdzający, że określona ilość energii została wytworzona w odnawialnym źródle. Po umorzeniu na rzecz odbiorcy obniża jego emisje w metodzie market-based. Więcej
- GWP
- Współczynnik ocieplenia globalnego (Global Warming Potential). Mówi, ile razy silniej od CO2 dany gaz ogrzewa klimat w okresie 100 lat. Dla czynnika R410A wynosi 1924. Więcej
I
- Inwentaryzacja powykonawcza
- Pomiar geodezyjny wybudowanego obiektu lub sieci, potwierdzający jego faktyczne położenie. Wyniki trafiają do zasobu geodezyjnego, a dokumentacja jest potrzebna m.in. do zakończenia budowy. Więcej
- Inwentaryzacja przyrodnicza
- Rozpoznanie gatunków roślin i zwierząt oraz siedlisk na terenie inwestycji. Pełna inwentaryzacja wymaga obserwacji w sezonie wegetacyjnym. Więcej
K
- Karta informacyjna przedsięwzięcia (KIP)
- Dokument opisujący planowaną inwestycję i jej możliwe oddziaływanie na środowisko, dołączany do wniosku o decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Więcej
- KIEG
- Krajowa Integracja Ewidencji Gruntów. Usługa GUGiK udostępniająca na mapie granice i numery działek z powiatowych baz ewidencji. Korzysta z niej nasza wycena geodezyjna. Więcej
- KOBiZE
- Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami, działający w Instytucie Ochrony Środowiska. Publikuje m.in. wskaźniki emisji CO2 dla energii elektrycznej i paliw. Więcej
- kWp
- Kilowat szczytowy. Moc instalacji fotowoltaicznej w warunkach testowych. W Polsce 1 kWp wytwarza rocznie około 1000 kWh energii, zależnie od położenia i ustawienia modułów.
L
- LCA
- Analiza cyklu życia (Life Cycle Assessment). Metoda liczenia wpływu na środowisko od wydobycia surowców po rozbiórkę. Dla budynków opisuje ją norma PN-EN 15978. Więcej
- Level(s)
- Europejskie ramy oceny zrównoważonego charakteru budynków. Dyrektywa EPBD odwołuje się do nich przy metodyce liczenia śladu węglowego w cyklu życia. Więcej
- Location-based
- Metoda liczenia emisji z kupowanej energii elektrycznej ze średnim wskaźnikiem dla sieci. W Polsce stosuje się wskaźnik KOBiZE, obecnie 0,553 kg CO2/kWh. Więcej
M
- Mapa do celów projektowych
- Mapa sporządzana przez geodetę na podstawie mapy zasadniczej i pomiaru terenowego. Na niej projektant rysuje projekt zagospodarowania działki lub terenu. Więcej
- Mapa zasadnicza
- Wielkoskalowa mapa z państwowego zasobu geodezyjnego, pokazująca działki, budynki, sieci uzbrojenia terenu i ukształtowanie terenu. Więcej
- Market-based
- Metoda liczenia emisji z kupowanej energii z uwzględnieniem umów i instrumentów, takich jak gwarancje pochodzenia i umowy PPA. Bez instrumentów stosuje się miks resztkowy. Więcej
- Miks resztkowy (residual mix)
- Wskaźnik emisji dla energii, której zielone atrybuty nie zostały sprzedane w gwarancjach pochodzenia. Wartości dla krajów europejskich publikuje stowarzyszenie AIB. Więcej
N
- Nadzór środowiskowy
- Kontrola przestrzegania warunków środowiskowych w trakcie budowy, np. ochrony drzew, terminów wycinki czy zabezpieczenia gatunków chronionych. Więcej
- Natura 2000
- Europejska sieć obszarów chronionych. Położenie inwestycji na takim obszarze lub w jego pobliżu wpływa na zakres ocen środowiskowych. Więcej
O
- Obręb ewidencyjny
- Część jednostki ewidencyjnej, w której numery działek są niepowtarzalne. Do jednoznacznego wskazania działki potrzebna jest nazwa lub numer obrębu i numer działki. Więcej
- Operat techniczny
- Dokumentacja z wykonanej pracy geodezyjnej przekazywana do ośrodka dokumentacji. Po pozytywnej weryfikacji jej wyniki zasilają państwowy zasób geodezyjny. Więcej
P
- PODGiK
- Powiatowy ośrodek dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. Przyjmuje zgłoszenia prac geodezyjnych, udostępnia materiały zasobu i weryfikuje operaty techniczne. Więcej
- Podział nieruchomości
- Wydzielenie z działki nowych działek ewidencyjnych. Wymaga projektu podziału przygotowanego przez geodetę i decyzji lub orzeczenia właściwego organu. Więcej
- Pompa ciepła
- Urządzenie, które przenosi ciepło z powietrza, gruntu lub wody do budynku. Z jednej kilowatogodziny energii elektrycznej wytwarza kilka kilowatogodzin ciepła. Więcej
- PPA
- Umowa zakupu energii (Power Purchase Agreement) zawierana bezpośrednio z wytwórcą, często na wiele lat. Z gwarancjami pochodzenia obniża emisje market-based. Więcej
- Premia termomodernizacyjna
- Wsparcie z Funduszu Termomodernizacji i Remontów w BGK dla inwestorów, którzy przeprowadzają termomodernizację na podstawie audytu energetycznego. Więcej
- PUWG 1992
- Państwowy układ współrzędnych płaskich prostokątnych (EPSG:2180), używany m.in. w danych ewidencji gruntów. Nasza wyszukiwarka działek przelicza go na współrzędne geograficzne. Więcej
R
- Raport o oddziaływaniu na środowisko
- Szczegółowe opracowanie wpływu przedsięwzięcia na środowisko, sporządzane w ramach oceny oddziaływania. Obowiązkowe dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Więcej
- Rozgraniczenie
- Ustalenie przebiegu granic między sąsiednimi nieruchomościami w postępowaniu administracyjnym lub sądowym, z udziałem geodety. Więcej
S
- SCOP
- Sezonowy współczynnik wydajności pompy ciepła w trybie grzania. SCOP równy 3 oznacza, że z 1 kWh energii elektrycznej pompa wytwarza średnio w sezonie 3 kWh ciepła.
- Skaning laserowy 3D
- Pomiar budynku lub terenu skanerem, który rejestruje miliony punktów. Wynikiem jest chmura punktów, z której powstają rysunki inwentaryzacyjne i modele BIM. Więcej
Ś
T
- Termomodernizacja
- Prace zmniejszające zapotrzebowanie budynku na ciepło: docieplenie, wymiana okien, modernizacja źródła ciepła, instalacji i wentylacji. Więcej
- Tyczenie
- Przeniesienie w teren położenia projektowanego obiektu, np. osi budynku, przed rozpoczęciem robót. Wykonuje je geodeta z uprawnieniami, a wynik wpisuje do dziennika budowy. Więcej
U
- ULDK
- Usługa Lokalizacji Działek Katastralnych GUGiK. Zwraca geometrię działki po jej identyfikatorze, numerze z obrębem albo współrzędnych punktu. Więcej
- Uzbrojenie terenu
- Sieci i urządzenia infrastruktury technicznej: wodociągi, kanalizacja, gazociągi, linie energetyczne i telekomunikacyjne, ciepłociągi. Więcej
W
- Wartość opałowa
- Ilość ciepła uzyskana ze spalenia jednostki paliwa bez odzysku ciepła skraplania pary wodnej. Dla gazu ziemnego przyjmujemy 36,65 MJ/m³. Więcej
- Wskaźnik emisji
- Ilość CO2 przypadająca na jednostkę energii lub paliwa, np. kg CO2/kWh albo kg CO2/GJ. Więcej
- Wznowienie znaków granicznych
- Odtworzenie w terenie zniszczonych lub przesuniętych znaków granicznych na podstawie dokumentacji z zasobu geodezyjnego. Więcej
Z
- Zakres 1
- Emisje bezpośrednie ze źródeł należących do organizacji lub przez nią kontrolowanych, np. kotłowni, pojazdów, wycieków czynników chłodniczych. Więcej
- Zakres 2
- Emisje pośrednie z wytworzenia energii elektrycznej, ciepła, pary i chłodu kupowanych przez organizację. Więcej
- Zakres 3
- Pozostałe emisje pośrednie w łańcuchu wartości: od materiałów i usług po energię najemców. GHG Protocol dzieli je na 15 kategorii. Więcej
Nie mamy jeszcze takiego hasła. albo napisz do nas, a dopiszemy je do słownika.
Wolisz zapytać specjalistę?
Jeśli pojęcie dotyczy konkretnej inwestycji, szybciej będzie porozmawiać z inżynierem, który zna przepisy i praktykę urzędów.
- Geodezja, środowisko i energia w jednym zespole
- Odpowiedź w języku zrozumiałym dla inwestora
- Bezpłatna wstępna konsultacja zakresu